Krzysztof Maciejewski

Dlaczego młodzi ludzie bardziej cenią wykształcenie niż wiedzę

Dzisiejszy świat charakteryzuje się wzmożonym wyścigiem do kariery. Często mniej istotne jest „co się umie”, a ważniejsze „kim się jest” i jaki dokument się posiada, aby to udowodnić. Dążenie do uzyskania wyższego statusu społecznego jest powszechne. Posiadanie dobrej, dobrze płatnej pracy, a przez to uznania jest dziś zjawiskiem bardzo pożądanym. W tym wszystkim istnieje jednak pewien paradoks, polega on na tym, że mniej ważne staje się zdobycie pewnych nowych umiejętności, czy wiedzy, a poświadczenie, że się ją posiadło, co nie jest jednoznaczne.
Na potrzeby potwierdzenia tej tezy przeprowadziłem szereg badań. Podstawowym pytaniem, które postawiłem badanym było: „co jest dziś ważniejsze – wykształcenie, czy wiedza?”
Pytanie takie skierowałem do ludzi młodych, w przedziale wiekowym, od 17 do 28 lat, byli to więc uczniowie szkół średnich oraz studenci.
Oto wyniki przeprowadzonych badań:
Na 60 uczniów szkoły średniej 75 procent odpowiedziało, że najważniejsze w życiu jest wykształcenie, rozumiejąc przez to posiadanie świadectwa potwierdzającego ukończenie szkoły i otwierające drogę do dalszego kształcenia lub dobrej pracy. Na pytanie dlaczego tak jest, w większości przypadków padła odpowiedź, że dzięki temu życie jest wygodniejsze, łatwiejsze, człowiek zyskuje na znaczeniu i poważaniu. Dla uczniów tych mniej istotne było czy dokument stwierdzający wykształcenie świadczył o rzeczywistym zdobyciu jakiejś wiedzy czy umiejętności.
Zaledwie niewielki odsetek uczniów zaznaczył dużą rolę wiedzy, która ma otwierać przed nimi szersze perspektywy.
Wśród moich nieco starszych rozmówców proporcje rozkładały się znacznie na korzyść „wykształcenia”. Byli to studenci wyższych szkół, którzy jednak kontynuowali naukę po maturze na uczelniach prywatnych, w trybie zaocznym. Sam fakt rozpoczęcia studiów tłumaczyli zdobyciem dyplomu magistra bądź licencjata, aby zdobyć lepszą pracę, niekoniecznie wykazując chęć zdobycia wiedzy lub nowych umiejętności. Studenci zaoczni często decydują się na studia niejako pod przymusem, są kierowani na studia przez pracodawców – jest to warunek utrzymania się na stanowisku pracy lub możliwości dalszego awansu zawodowego. W szkole, w której obecnie pracuję, również obserwuje się podobne zjawisko: wielu nauczycieli, niekoniecznie młodych podejmuje studia podyplomowe, gdyż tego wymaga utrzymanie się w zawodzie. Obecnie ceniony jest ten nauczyciel, który może wykazać się wielokierunkowym wykształceniem, mogący nauczać kilku przedmiotów.
Innym czynnikiem, który wpływa na pęd ku wykształceniu, przy braku zainteresowania nabywaniem faktycznej wiedzy i umiejętności jest moda. W swoim środowisku dobrze jest być widzianym jako dobrze sytuowany, wykształcony człowiek. Wzrasta jego prestiż, cieszy się większym szacunkiem.
W dzisiejszych czasach łatwiej niż kiedykolwiek wcześniej zdobywa się wykształcenie. Nie trzeba dysponować szczególnie „lotnym” umysłem. Wystarczy odpowiednia ilość gotówki, by skorzystać z szerokiej oferty szkół prywatnych, które przy niewielkim wysiłku intelektualnym dadzą upragniony „papierek”.

Moi rozmówcy wskazali znaczenie wykształcenia w dzisiejszym świecie.
Rozmówca 1. Rozmowa na temat celowości organizowania uniwersytetów dziecięcych?
„Rodzice posyłają dzieci na uniwersytet dziecięcy dla prestiżu. Coraz częściej zdarzają się przypadki nakłaniania dzieci przez rodziców do brania udziału w wykładach. Dzieci są niechętne narzuconej przez rodziców tej formie spędzania wolnego czasu. Całe rodziny, łącznie z dziadkami, przyprowadzają dzieci na zajęcia, co jest okazją do pochwalenia się małym studentem. Z drugiej strony zauważa się przypadki, gdy dzieci bardziej cieszą się z otrzymanego kolejnego wpisu do kolekcji w „indeksie” niż z ciekawostek prezentowanych na zajęciach.
Rozmówca2.
Poszukiwanie pracy
Wymagania stawiane przez pracodawców są coraz wyższe, co zmusza poszukujących pracy do wykazywania się szerokimi kompetencjami (przynajmniej na papierze). Zamieszczenie w CV informacji o posiadaniu matury, czy nazwy lub wielu nazw ukończonych kursów i szkoleń, może zwrócić uwagę pracodawcy na danego kandydata. Faktyczny stan wiedzy może się ujawnić dopiero bezpośredniej rozmowie lub pracy.
Rozmówca 3.
Moda
W obecnych czasach coraz powszechniejsze jest przekonanie młodych ludzi o konieczności posiadania świadectwa maturalnego, a jeszcze lepiej dyplomu ukończenia studiów. Jeszcze 10 lat temu ze słuchaczy szkoły wieczorowej tylko kilku przystępowało do matury. Obecnie ambicje ma prawie każdy. W towarzystwie przyjemnie jest się pochwalić kolejnym świadectwem lub dyplomem.
W dobie Internetu i wszechobecnej informacji nieodpowiednie jest wykształcenie kończące się na gimnazjum. Obecnie trzeba mieć wykształcenie takie, które jest akceptowane przez środowisko.
Rozmówca 5.
Szkoły prywatne
Ogromna ilość średnich i wyższych szkół prywatnych daje możliwości każdemu, kogo na to stać finansowo. Dla osób nie radzących sobie w szkołach średnich publicznych jest to dobre wyjście na bezstresowe dokończenie nauki. Szkoły płatne dają złudzenie, że każdy jest inteligentny i stać go nawet na zdanie matury. Uczeń słaby, mający kłopoty nie musi porzucać nauki, ponieważ istnieje alternatywa dająca świadectwo ukończenia szkoły średniej.
Rozmówca 6.
Studia płatne
Wszelkie formy studiów płatnych pozwalają na uzupełnienie wiedzy, ale także na dość proste zdobycie brakującego w kolekcji dyplomów „papierka”.
Rozmówca 7.
Szkoły zawodowe
Analizując preferencje gimnazjalistów w stosunku do wyboru szkoły średniej można zauważyć, że większość decyduje się na licea i technika, a tylko niewielka część wybiera szkoły zawodowe. Młodzież ma wysokie zdanie o sobie i szkołę zawodową traktuje jak porażkę.
Rozmówca8.
Uzupełnianie wykształcenia
Na wielu stanowiskach pracy należy nieustannie się dokształcać i szkolić.
Są również przypadki uzupełniania wykształcenia dla zachowania lub otrzymania stanowiska pracy. Pracodawca wymaga wtedy zaświadczenia o odbyciu szkolenia. Dostarczając „papierek” zachowuje się lub otrzymuje pracę.

Reasumując: w dzisiejszym świecie wykształcenie stało się towarem. Panuje na nie duży popyt, ale też istnieje ogromna podaż. Szeroka oferta szkół i wyższych uczelni, ale również korzyści płynące z posiadania wykształcenia powoduje, że staje się ono znacznie ważniejsze i bardziej poszukiwane niż wiedza, którą traktuje się jak zdobytą niejako mimochodem i niekoniecznie potrzebną. Obecnie świat zalany jest rozmaitymi informacjami. Młody człowiek nie chce zaśmiecać sobie umysłu wiedzą, którą łatwo wyszukać korzystając z dostępnych źródeł, wśród których największą karierę robi Internet. Dlatego wykształcenie, zaświadczenie o ukończeniu szkoły, studiów, kursu ważniejsze jest od nabytej wiedzy i umiejętności.